Hoofd zegt ja, lichaam zegt nee: wat is er aan de hand?

Juriaan Galavazi zag als huisarts zoveel patiënten worstelen met klachten dat hij besloot: hier is meer aan de hand. ‘Zou het zo kunnen zijn dat als je met je hoofd geen nee meer kunt zeggen, je lichaam het voor je gaat doen?’ Vasthouden aan onze zelfgemaakte veilige gouden kooi levert volgens Galavazi altijd problemen op.

Als mens houden we van zekerheid, dat is veilig. Dus blijven we zitten in dat keurslijf dat we onszelf hebben aangetrokken. Zelfs als dat gaat knellen.

Onze maatschappij is doorspekt met het idee dat je moet presteren, dat je succes moet hebben om goed genoeg te kunnen zijn. Doorzetten, volhouden, veel leren en nog harder werken. Dat zijn eigenschappen waarmee je veel bereikt. ‘Maar ze hebben ook een keerzijde,’ waarschuwt Juriaan Galavazi. De huisarts kan het weten, want nooit eerder waren er zoveel mensen met klachten gerelateerd aan stress. Van hoofdpijn tot chronische vermoeidheid, van somberheid tot hartkloppingen. Al pratende met zijn patiënten komt vaak naar voren dat de werkelijke oorzaak veel dieper ligt. Die gesprekken beginnen meestal met dezelfde vraag die hij stelt: Wat zou je lijf je hier nu eigenlijk willen vertellen? De arts schreef er het onlangs verschenen boek ‘Van klacht naar kans’ over.

Onderdrukt groot verlangen

‘Altijd komen we op hetzelfde uit: iemand wil ten diepste iets anders dan wat er nu is. Een groot verlangen, dat stelselmatig wordt onderdrukt. Vaak uit angst om iets anders te verliezen. Bijvoorbeeld de verbinding met je partner of vrienden, maar ook in materiële zin: de plek waar je woont, je goede baan, je salaris.’ Maar hoe meer we keuzes maken die niet ondersteunen wat we eigenlijk echt willen, hoe meer we de verbinding met onszelf kwijtraken. Galavazi: ‘En het is ons lijf dat ons dat feilloos kan laten merken.’

En wat doen wij? We zoeken rap naar een pilletje om zo snel mogelijk van de klacht af te komen, zodat we ons pad weer kunnen vervolgen, terwijl misschien juist wel dat pad ons ziek maakt. De westerse geneeskunde is fantastisch goed in het aanpakken van acute problemen, vervolgt de arts. ‘Begrijp me niet verkeerd, ik ben groot voorstander van de westerse geneeskunde. Er zijn veel waardevolle ontwikkelingen tot stand gebracht. Maar andere invalshoeken zijn minstens zo waardevol, zoals de aandacht voor je privéleven en je levensstijl.’

Minder identificatie met je werk

Stress geeft aan dat we op dat moment niet goed genoeg voor onszelf zorgen. Grenzen leren stellen zou al een goed begin zijn, oppert hij. En je minder identificeren met je werk, zodat je keuzes kunt maken die écht goed en kloppend voor je zijn. Een waardevolle vraag die je aan jezelf kunt stellen is: wat zou ik nou doen (of laten) wanneer ik nou oprecht vriendelijk voor mezelf zou zijn? ‘Er is niks mis met presteren en de lat hoog leggen. Tot het moment dat je die prestatie en het perfectionisme nodig hebt om je goed te voelen. Dan krijgen het perfectionisme en het resultaat leiding over jou in plaats van dat jij nog leiding hebt over het perfectionisme. Dan lijkt het alleen maar alsof je de touwtjes nog in handen hebt. Dat heb je ook, maar er wordt aan de verkeerde kant aan getrokken.’

Hij hoort het vaker: mensen zeggen zich gevangen te voelen in het leven dat ze hebben opgebouwd. Ze willen het anders doen, maar zijn bang om iets te verliezen. ‘Hoe vaker je jezelf wijsmaakt dat je gevangen zit, hoe meer je het gaat geloven en dan gaat het ook zo voelen. Je hebt altijd een keuze. Alleen, dat voelt spannend. En als mens houden we van zekerheid, dat is veilig. Dus blijven we zitten in dat keurslijf dat we onszelf hebben aangetrokken. Zelfs als dat gaat knellen.’ Het is juist de plek buiten je comfortzone, buiten je eigen redelijkheid waar zich de mogelijk bevindt om te kunnen groeien als mens, vervolgt de arts.

Mens als machine

Soms behandelen we onszelf bijna als machines, vindt hij. We weten zogenaamd wat we willen en met oogkleppen op negeren we alles wat ons daarvan af zou kunnen brengen. We zijn op zoek naar dat ene ideaalplaatje en zodra we die toestand hebben bereikt, houden we er angstvallig aan vast. Galavazi: ‘Maar daar waar je met je kop geen nee kunt zeggen, doet je lichaam het voor je. In plaats van op zoek te gaan naar een pilletje om de symptomen de kop in te drukken, zou je je eigenlijk mogen afvragen: wat wil mijn lijf me hier eigenlijk vertellen? Wat zou ik mogen veranderen in mijn leven wat daadwerkelijk goed en kloppend is voor mij?’

Gaspedaal

De eerste stap: goed leren luisteren naar jezelf. Leer dealen met de misschien ongemakkelijke gevoelens van onvrede, in plaats van die te verdoven met hard werken, veel sporten, voeding of zelfs spiritualiteit. ‘Ook dat kunnen escapes worden om steeds weer weg te gaan van de pijn en het ongemak zodat je door blijft gaan op dat pad waar je misschien helemaal niet op zou moeten blijven.’ Hoe dan ook ligt de oplossing nooit in het verder indrukken van het gaspedaal, concludeert de arts. ‘Doe drie stappen achteruit, aanvaard dat het tijd mag kosten. Het is prima als je het in het begin niet weet. Dat is juist de plek waaruit iets nieuws kan ontstaan.’

Er is niks mis met presteren en de lat hoog leggen. Tot het moment dat je die prestatie en het perfectionisme nodig hebt om je goed te voelen.

Bron: www.intermediair.nl / Hedwig Wiebes

Winnock nieuws | winnock.nl/nieuws